Onderzoek seks en intimiteit na je 50ste i.s.m. Sensoa en Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen

Sensoa, Lachesis en het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen waren benieuwd naar het seksleven en seksualiteitsbeleving van 50-plussers. Aan de hand van een webenquête en een bevraging op de 50 Plus Beurs in Antwerpen brachten ze het seksleven van de babyboomers in kaart. In totaal weerhielden we 1.037 vragenlijsten. De resultaten waren verrassend en stellen ons in staat om aanbevelingen te formuleren voor de welzijns- en gezondheidssector.

Belangrijkste bevindingen

De meeste respondenten hebben een partner en wonen er (al dan niet gehuwd) mee samen. Een grote meerderheid van de respondenten heeft een heteroseksuele relatie. 50-plussers vinden seks nog steeds vanzelfsprekend. Eén op tien 50-plussers had het voorbij jaar geen seks, meestal gaat het dan om vrouwen. Hoe ouder men is, hoe minder seks men heeft. 50-plussers putten uit een rijk repertoire van seksuele handelingen. Naakt de borsten strelen of tegen elkaar liggen zijn het meest populair. Hoe ouder men wordt, hoe beperkter het repertoire.

De ondervraagden praten af en toe over seks en doen dit vooral met hun partner. Men heeft het dan vooral over de invloed van het lichamelijk ouder worden op hun seksualiteit en over seks met hun partner. Vrouwen hebben het meer over intimiteit. De huisarts komt op de derde plaats als
gesprekspartner na vrienden/vriendinnen. 50-plussers met vragen of problemen rond seksualiteit gaan in drie op de vier gevallen actief op zoek naar informatie. Mannen zoeken hun informatie vooral bij hun partner, vrouwen consulteren eerder magazines en boeken. Het internet is vooral populair bij mannen. Iets meer dan één op drie mannen zoekt online informatie, voor vrouwen is dit slechts één op zes. Eén op de tien wacht tot ze zelf informatie krijgen. Hoe ouder de respondenten, hoe minder ze actief op zoek gaan naar informatie. Ze negeren dan in meerdere mate hun vraag.

Mannen en vrouwen hebben geen goed zicht op elkaars seksueel functioneren. Er zijn aanwijzingen dat mannen iets meer gericht zijn op geslachtsgemeenschap dan vrouwen. Vrouwen vinden immers in
meerdere mate dat er een heleboel bevredigende alternatieven bestaan voor geslachtsgemeenschap. Mannen daarentegen vinden knuffel, kussen en strelen significant minder bevredigend dan geslachtsgemeenschap.

Mannen zijn toleranter op seksueel vlak, behalve wat betreft homoseksualiteit en de verantwoordelijkheid bij seksueel overdraagbare aandoeningen. Hoe ouder men is, hoe minder tolerant men ook is en hoe
minder men seks als onderdeel van het leven beschouwt.

Respondenten met een partner zijn doorgaans tevreden over hun partnersrelatie, ongeacht de leeftijd. Mannen zijn over het algemeen even tevreden over hun relatie als vrouwen, maar vinden wel dat het
seksueel beter kan. Mannen in onze steekproef zouden liever meer vrijen dan vrouwen. Aan de andere kant geven vrouwen eerder aan dat ze wel eens met hun partner vrijen wanneer ze daar eigenlijk geen zin in hebben.

Aanbevelingen

Op basis van het onderzoek komen we tot 3 aanbevelingen voor de welzijns- en gezondheidssector.

1. Misvattingen aanpakken

Voor het gros van de 50-plussers die de vragenlijst hebben ingevuld is seks iets vanzelfsprekends. De meerderheid heeft nog seks en is tevreden met de seksuele relatie die ze hebben. Toch zat er in ons onderzoek ook een groep respondenten, met veel 70-plussers, die het immoreel vindt dat ouderen nog seks hebben en die vindt dat seks iets voor jonge mensen is.

Er zijn dus nog een heel aantal 50-plussers die geen seks hebben, omdat ze vinden dat seks niet hoort. Omdat zo’n mening nefast is voor het seksleven – en dus voor de levenskwaliteit – is het niet overbodig dat, waar nodig, die misvatting gecorrigeerd wordt. Naast de media (tv, magazines, websites…), kunnen ook artsen en hulpverleners allerlei daarin een rol spelen door consequent te reageren op dit soort meningen. Ook als die door niet-senioren geventileerd worden.

Daarbij dient men wel op te letten dat men de senioren niet de boodschap geeft dat het abnormaal is dat ze geen seks meer hebben. Het is immers perfect normaal – en aanvaardbaar – dat men op oudere leeftijd geen (zin in) seks meer heeft. Verschillende factoren zijn daarop van invloed. Daarom dient bij senioren ook steeds het belang van intimiteit – in al haar vormen – onderstreept te worden.

2. Informeren over seksualiteit op oudere leeftijd

Het onderzoek toont aan dat 50-plussers wel degelijk nood hebben aan informatie over seksualiteit. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat de kennis over de seksualiteitsbeleving van het andere geslacht beter kon. Maar dat blijkt evengoed uit het feit dat veel respondenten op zoek gingen naar informatie over seksualiteit en er regelmatig over praten.

Op die nood dient ingespeeld te worden. Senioren die met vragen of problemen zitten op het vlak van seksualiteit, horen daar ergens mee terecht te kunnen. En horen, op het moment dat ze erom vragen,
correct geïnformeerd en goed geholpen te worden. Dit kan met vormingen, folders, brochures en websites voor senioren, maar ook artsen en hulpverleners horen hierop voorbereid te zijn. Temeer omdat zij informatie op maat aan kunnen bieden.

3. Drempel naar de professionele hulpverlening verlagen

Uit het onderzoek bleek jammer genoeg ook dat artsen, gynaecologen, psychologen en seksuologen nog onvoldoende in vertrouwen genomen worden door senioren als het over seksualiteit gaat. De drempel om
met vragen of problemen naar professionele hulpverleners te stappen is blijkbaar nog te groot voor die groep. Die moet dus naar omlaag.

Nu kunnen campagnes senioren wel motiveren om ook ‘s naar een arts of een andere hulpverlener te stappen met hun problemen en vragen, maar het is misschien efficiënter als artsen en hulpverleners zélf geregeld ’s hun ouder cliënteel aanspreken over hun seksueel welzijn. In plaats van te wachten tot de cliënt zelf de eerste stap zet.